[ تشبيه در سورهء اقتربت ] ( بيان ) گفتار خداى - عزّ و جلّ - : خُشَّعاً أَبْصارُهُمْ يَخْرُجُونَ مِنَ الْأَجْداثِ كَأَنَّهُمْ جَرادٌ مُنْتَشِرٌ « 1 » . خدا مردم را هنگام برانگيخته شدن به ملخ پراكنده تشبيه كرده ؛ چنان كه آنها را به پروانه پراكنده تشبيه كرده « 2 » ؛ ازآن‌رو كه در آن روز برخى در برخى ديگر موج مىزنند . و گفتار خدا « خشّعا » منصوب بر وجه « حال » است ، و « خاشعا » نيز قرائت شده ، و ابن مسعود « 3 » « خاشعة « 4 » » قرائت كرده است ، و اسمهاى فاعل و مفعول و صفت مشبهه هرگاه بر لفظ جمع مقدّم شده باشد مىتوان مفرد آورد ، علاوه بر آن ، مىتوان به اعتبار معناى « جماعت » مؤنث آورد ، و به صيغه جمع نيز جايز است استعمال شود . مىگويى : « مررت بشباب حسن اوجههم و حسان اوجههم ، و

--> ( 1 ) - سورة القمر ( 54 ) آيهء 7 ، مؤلّف آن سوره را به مناسبت عبارت « اقتربت » در اول آن ، سوره اقتربت ناميده است . ( 2 ) - خداى - تعالى - در سورة القارعه ( 101 ) آيهء 4 گفته است : يوم يكون النّاس كالفراش المبثوث . ( 3 ) - او عبد اللّه بن مسعود از اصحاب پيامبر است و به سال 32 ه وفات يافت . ( الاصابة ، شماره 4945 ، و النّهاية ، ج 1 ، ص 458 ) . ( 4 ) - در الكشّاف ، ج 4 ، ص 344 آمده است « خاشعا ابصارهم » حال از « الخارجين » است .